{slider Rosmalense Standerdmolen op de postzegel}
Onder een zeer beperkte oplage is verschenen een speciale postzegel van de Rosmalense Standerdmolen. De molen is al regelmatig vereeuwigd op ansichtkaarten, foto's, schilderijen en pentekeningen. In het kader van 1200 jaar naamsbekendheid van Rosmalen in 2015 is het idee ontstaan om een gering aantal vellen te laten drukken. PostzegelMolenGezien de geringe mond op mond reclame is deze beperkte oplage in de verkoop goed aangeslagen. Mede dankzij de steun van Heemkundekring Rosmalen is de bijzondere postzegel een klein maar geslaagd initiatief. Voor de ontvanger van deze postzegel vergezeld met een van de mooie ansichtkaarten uitgebracht door Heemkundekring Rosmalen of de ansicht van de Rosmalense molen van Annie's , is dit uniek om te krijgen. Maar mocht u de molen uit 1732 zelf in het echt van binnen en buiten willen bekijken , dan kan dat elke zaterdag morgen aan de Molenstraat in Rosmalen. De molenaars Rene Vogels , Frans Hollander en Piet Lemmens staan u graag te woord. In het feestjaar 2015 staan nog meer van dit soort kleine en grote gebeurtenissen te gebeuren.

{slider Spelregels  ‘Rosmalen 1200’}
In 815 werd door een zekere Alfger een schenking gedaan aan de abdij te Lorsch. Het betrof een aantal bezittingen in o.a. Angrisa (Engelen), Ortinon (Orthen), Empele (Empel) en Rosmalla (Rosmalen). Op welke datum dat precies gebeurd is, weet men niet, maar volgend jaar is dat in ieder geval wel 1200 jaar geleden.

Het houdt dus in dat Rosmalen 1200 jaar geleden al bestond. Het 12e eeuws document waarin deze aantekening staat opgeschreven, is de oudst bekende oorkonde, waarin de naam van Rosmalen wordt vermeld. Daarom vieren we in 2015 niet het 1200 jaar bestaan, maar 1200 jaar naamvermelding van Rosmalen.

In dit kader zullen er verschillende evenementen plaats vinden, die door Heemkundekring Rosmalen speciaal voor deze 'verjaardag' georganiseerd zullen worden. Elke maand één, waarvan enkele grote, zoals op zondag 14 juni een 'Verenigingendag'. Het liefst zouden we het elke week willen vieren, op alle gebied, met iedereen. Dat kunnen wij natuurlijk niet voor elkaar krijgen, tenminste niet alleen. Maar met een beetje hulp van de Rosmalense verenigingen, weten we zeker dat 2015 vol zal zitten met 'Rosmalen 1200' en misschien wel meer dan één keer per week.

Wat is het plan? Veel verenigingen hebben een jaarlijks terugkomend evenement, bijv. een voetbaltournooi, bridge-drive, concert of zomerkamp. Deze kunnen in 2015 in het thema 'Rosmalen 1200' gesteld worden. Er hoeft geen extra tijd in gestoken te worden, want de draaiboeken kunnen waarschijnlijk zo uit de kast gepakt worden. Maar we hebben in één keer heel veel festiviteiten in het kader van 1200 jaar naamvernoeming van Rosmalen. Niemand hoeft er extra onkosten voor te maken. Waarschijnlijk levert het de club juist een mazzeltje in de begroting op.

Hoe gaat dit alles in zijn werk? Er zullen vlaggen en banieren gemaakt worden. Deze kunnen het hele jaar door op allerlei plaatsen gebruikt worden. Waarschijnlijk zal er op enkele plaatsen in Rosmalen het hele jaar door een vlag of banier hangen. De rest kan van evenement naar evenement gaan, net wat er waar nodig is. Het 'thema' is dus meteen voor iedereen duidelijk.

De gemeente heeft een facilitair budget van € 10.000,= beschikbaar gesteld. Dit bedrag kan alléén aan faciliteiten uitgegeven worden. Een aantal voorbeelden: • Er is een toiletwagen nodig. Deze kan aangevraagd worden. • De leiding heeft een megafoon nodig. Kan ook aangevraagd worden. • Dranghekken nodig? Kunnen gewoon aangevraagd worden. • Wil je aan alle jonge deelnemers een snoepzakje geven? Helaas, dit kan niet gefinancierd worden. • Geluidsinstallatie nodig? Kan wel aangevraagd worden. • Flyers laten drukken om het evenement bekend te maken. Helaas, wordt niet gefinancierd.

Het budget van € 10.000,= is echt alleen om facilitair te ondersteunen en vormt zo dus een tegemoetkoming in de kosten voor de diverse evenementen. Alle verenigingen die iets in het kader van 'Rosmalen 1200' willen doen, komen in aanmerking voor facilitering. Om alles zo eerlijk mogelijk te verdelen, zullen we één en ander moeten bekijken. Het wil dus niet zeggen dat alles wat gevraagd wordt ook daadwerkelijk helemaal gratis geleverd wordt. Op dinsdagavond 25 november krijgt de Heemkundekring van de gemeente verdere informatie over de gang van zaken omtrent dit facilitair budget.

Belangrijke informatie over 'Rosmalen 1200'. Deze is te vinden op de website van Heemkundekring Rosmalen: www.heemkundekringrosmalen.nl onder de button 'Rosmalen 1200'. Om alle evenementen voor iedereen duidelijk te hebben, zullen we zorgen dat er op onze site z.s.m. een kalender staat, waarop de dagen dat er iets te doen is in het thema 'Rosmalen 1200' vermeld staan. Verder willen we daarbij een korte informatie verstrekken en een link naar de site van desbetreffende vereniging, zodat geïnteresseerden er nog meer informatie over kunnen vinden.

Willen jullie meedoen? Dat kan. Stuur informatie over het te houden evenement, samen met een eventuele aanvraag voor facilitaire ondersteuning, naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. . Graag voorzien van de naam en website van de vereniging en gegevens (naam, telefoon en emailadres) van de contactpersoon.

Tot slot... Houd zondag 14 juni vrij! Dat is de 'Verenigingendag' in Rosmalen. Met een optocht, markt en sportief element willen we aandacht voor en van alle verenigingen in Rosmalen. Precieze invulling volgt.

Als we allemaal inzetten op 'Rosmalen 1200', maken we van 2015 een onvergetelijk mooi jaar!

Commissie 'Rosmalen 1200', Heemkundekring Rosmalen. 

{slider Rosmalen 1200 in het jaar 2015}
Rosmalen staat stil bij 1200 jaar geleden

Eind oktober 2012 kwam in één van de gesprekken, die gevoerd werden over en voor ons 25-jarig jubileum, de eerste naamsvermelding van Rosmalen ter sprake. De precieze datum hiervan is niet bekend, alleen het jaar; 815. In 2015 is dat dus 1200 jaar geleden. Dat willen wij als Heemkundekring Rosmalen niet zomaar voorbij laten gaan, ondanks he feit, dat dit meteen al na ons drukke jubileumjaar 2014 is.

In eerste instantie werd de 1200-jarige vermelding een vast onderdeel van gesprek binnen de Werkgroep '25 jaar Hkk'. In juni 2013 werd door de werkgroep besloten, dat er een nieuwe werkgroep gevormd moest gaan worden om de plannen voor 2015 verder uit te gaan werken, omdat dit voor de kleine werkgroep '25 jaar Hkk' gewoon te veel werd.

Inmiddels zijn er, via en in 'het Bossche', al wel gesprekken geweest met de andere dorpen/plaatsen van onze gemeente, die genoemd worden in dezelfde oorkonde: Orthen, Engelen en Empel. Ieder zal eigen activiteiten organiseren, maar we zullen ook wat samen gaan doen. Wat dit laatste precies zal inhouden, is nu nog niet bekend. Wel staat vast dat de gemeente onze plannen, waar mogelijk, wil steunen.

wapens 1200 jaarDe werkwijze van de vier woonplaatsen is divers. Zo is Engelen al drie jaar bezig met de voorbereidingen rond dit historisch feit en is in september 2013 begonnen met de viering van 'Engelen 1200'. Engelen en Orthen hebben beide een speciaal logo voor dit feestjaar ontworpen en beide hebben zij een website in de lucht, geheel in het teken van respectievelijk Engelen 1200 (www.engelen1200.nl) en Orthen 1200 (www.orthen1200.nl). Wij hebben bewust gekozen om er géén aparte website voor te gaan bouwen, maar het thema via een button op onze website (Rosmalen 1200) snel vindbaar te maken.

Wat is globaal onze opzet voor 2015? Er staat tot op heden nog niets vast op datum, uitgezonderd een tentoonstelling, welke zal eindigen op 'Open Monumentendag', zondag 13 september 2015. Helaas is het thema voor de OMD 2015 nu nog niet bekend. We hopen dat het een thema zal zijn, wat in 2014 nog niet in een van onze drie tentoonstellingen onder de aandacht is gebracht.

Een wandel- en fietstocht maken deel uit van het programma, net als een dansweekend.

De bedoeling is, dat er, in overleg met de vele verenigingen die Rosmalen rijk is, veel variatie rond het thema 'Rosmalen 1200' gerealiseerd zal kunnen worden.

Naast dit alles zijn er nog hele mooie ideeën, maar die houden we nog even binnen de werkgroep, totdat we daar wat meer zekerheid over hebben. Eén ding kan er nog wel kenbaar gemaakt worden: als klap op de vuurpijl willen we een schitterend boek over '1200 jaar Rosmalen' te koop aanbieden. Het zal vooral een kijkboek worden; met veel afbeeldingen dus, ondersteund door de nodige informatie.

Oproep Zijn er nog mensen/bedrijven, die ons willen helpen? Neem even contact met ons op (zie de buttoncontact), want we kunnen nog veel gebruiken; hulp in de organisatie en/of werkzaamheden, facilitaire voorzieningen en natuurlijk ook financiële middelen.

{slider 1200 jaar geleden}

1200 JAAR GELEDEN

Een 1200-jarige naamsvermelding

1200-1aIn de Codex Laureshamensis, vervaardigd tussen 1170 en 1175, staat een aantekening die verwijst naar een schenking in 815 door een zekere Alfger aan de abdij te Lorsch nabij Worms. Het gaat dan o.a. over bezittingen in Angrise (Engelen), Ortinon (Orthen), Empele (Empel) en Rosmalla (Rosmalen).

De heemkundigen in Orthen hebben al vaak laten weten dat hun woonplaats veel ouder is dan Den Bosch. Ook de heemkundigen in Engelen willen in 2015 daar extra aandacht aan geven. Zelf heb ik bij het 700-jarige bestaan van de gemeenschap Rosmalen in 2000 al de wens uitgesproken om met z'n vieren (Empel, Engelen, Orthen en Rosmalen), als gemeenschappen met een eigen geschiedenis binnen de nieuwe gemeente 's-Hertogenbosch, die 1200-jarige naamsvermelding samen te gaan vieren. Inmiddels is gemeentelijke steun alweer toegezegd.

Villa Rosmalla

Het grondbezit werd omwille van een goede exploitatie heel vaak georganiseerd in een domein (allodium) of zoals het toen heette, een villa, welke een aantal mansi bevatte. Die domeinen waren uitgestrekte, min of meer zelfverzorgende landgoederen, met als kern de sala, de hoeve van de heer (vroonhof) of van een rentmeester die het geheel beheerde, en daaromheen de akkers, weiden en bossen. Verspreid over het terrein lagen de hoeven van de boeren die van de heer afhankelijk waren.

1200-2aTen tijde van het hofstelsel was een mansus een hoeve die in een domein ter ontginning was uitgegeven aan een horige boer en in de regel zoveel land omvatte als door de mansionarius en zijn gezin bewerkt kon worden. De halfvrije en vrije boeren hadden deze grond dus niet in bezit, maar in tenure, ze bewerkten hem, maar mochten hem zonder toestemming niet verlaten. Wanneer de heer aan de bewoner van een mansus een levenskans bood, was de boer gehouden tot een reeks leveringen van producten in natura of tot de betaling van een geldbedrag.

Een mansus had aanvankelijk vrijwel uitsluitend betrekking op in cultuur gebrachte of nog te brengen landbouwgrond. De grootte van een mansus was afhankelijk van de kwaliteit van de landbouwgrond en bedroeg ongeveer 10 hectare op kleigrond en 15 hectare op zandgrond. Omwille van de grote afmeting van een mansus was de maat ook gebruikelijk om de oppervlakte van een bos uit te drukken. De bewoning en agrarische nederzettingen bevonden zich meestal buiten de mansi, op kwalitatief minder goede gronden. Een villa-oppervlakte kwam ongeveer met een latere dorpsoppervlakte overeen en was de verzameling van een 10 tot 30-tal mansi. En zo was het 1200 jaar geleden wellicht ook in wat nu 'Rosmalen' heet.

815: Een schenking aan de abdij Lorsch
Van wijlen Jean Coenen kreeg ik ooit een mooie foto van een pagina uit de Codex te Lorsch.
1200-3aVan een gedeelte daaruit heb ik bovenstaand uittreksel gemaakt. De oude namen van Empel, Orthen, Rosmalen en Engelen heb ik in rood onderstreept.

'Rosmalla' telde toen o.a. 'in silvam porcos VI' (zes varkens in het bos).

1200-4a Het oorspronkelijke charter was opgemaakt in het jaar 815, jaars na het overlijden van Karel de Grote onder de regering van diens zoon Lodewijk de Vrome. 1200-5a

Hieronder de transcriptie uit het 'Oorkondeboek van Noord-Brabant tot 1312' door H. Camps.1200-6aEn de boer hij ploegde voort
1200-7aEn de boer hij ploegde voort. Mensen waren gebonden aan de grond, onderworpen aan de heer, gevangen in de tradities en gebonden aan het ritme van de seizoenen. Men dacht dat er slechts één zekerheid was: niets zou veranderen. De boer bleef dan wel ploegen, maar de wereld om hem heen kreeg op termijn een heel ander aanzien en daarmee dus ook het eigen bestaan van die boer. Al ten tijde van die oorkonde uit 815 was een groei van de bevolking op gang gekomen en werd uitbreiding van de landbouwgronden noodzakelijk. De schrale Brabantse zandgronden ten zuiden van de rivierkleistrook waren minder geschikt en hier kwam de bevolkingsgroei dus veel trager op gang. Door graven, kappen en ploegen werden toen duizenden hectaren bos gerooid. Door dijkaanleg werd de Maas in het Maasland ingetoomd. Naast de landbouw kreeg ook de veeteelt een belangrijkere plaats. 

1200-8aIn 1309 werd een polderbestuur voor de Polder van den Eijgen ingesteld. Hun heemraadszegel met de gestileerde ploeg onder het schild met het Maaslands Vierblad siert nog steeds het dorpswapen van Rosmalen én het logo van de 25-jarige Heemkundekring Rosmalen.

Martien Veekens

 

{/sliders} 

1200-jaar
Lid-worden
BroeklandSoft

donderdag 23 november 2017

Bezoekers: 49 gasten

Zoeken